Universiteiten in Europa in de 21e eeuw : netwerken in een veranderende samenleving - De Wit, Kurt, ....- (Leuven : KUL. Faculteit Sociale Wetenschappen, 2008)
De universiteiten in Europa bevinden zich in een turbulente omgeving. Ze staan bloot aan globale en Europese ontwikkelingen. De laatste twee eeuwen waren ze nochtans vooral verbonden met de nationale staat. Het onderzoek naar veranderingen in universiteiten beperkte zich evenzeer tot de nationale omgeving. Pas een twintigtal jaren duiken internationale vergelijkingen op. Dit proefschrift gaat een stap verder en verbindt veranderingen van de structuur, de cultuur en het beleid van universiteiten met ontwikkelingen en veranderingen in de ruimer-dan-nationale omgeving. De centrale vraag is, kort gezegd: Wat doet globalisering met universiteiten? In de eerste hoofdstukken van het proefschrift ga ik in op wat we onder globalisering kunnen verstaan, hoe we de groei van 'Europa' hierin kunnen kaderen en hoe organisaties (en met name de universiteit) zich daaraan kunnen aanpassen. Daarna presenteer ik de resultaten van een studie bij vier universiteiten, twee Nederlandse en twee Vlaamse. Bij elke
Universiteit ga ik na hoe zij concreet met de veranderende omgeving omgaat, met andere woorden hoe de beleidsvoerders in universiteiten die omgeving zien en hoe zij hun beslissingen daar (al dan niet) naar richten. Meer bepaald komen naast een algemene schets van elke universiteit vijf thema's aan bod: transdisciplinariteit, relaties met externen, relaties met (nieuwe) doelgroepen, de invoering van de bachelor-masterstructuur en internationalisering. Vaak wordt gevreesd dat globalisering leidt tot meer gelijkheid (een hamburger van McDonald's smaakt bijvoorbeeld overal hetzelfde). Ook voor universiteiten bestaat die vrees. Uit deze studie kunnen we echter besluiten dat universiteiten niet naar eenzelfde model evolueren. Ze worden niet allemaal 'netwerkuniversiteiten'. Wat globalisering wel doet, is thema's op de agenda zetten, zoals de mate waarin de universiteit zich als een onderneming moet gedragen, hoezeer ze de nadruk op output moet leggen en hoe sterk de beleidsvoerders sturend moeten
Optreden. Globalisering zet die thema's op de agenda, maar ze worden vervolgens genterpreteerd en aan de eigen situatie aangepast. Daardoor zien agenda's er op het eerste zicht gelijkend uit, maar als je nader toekijkt, blijkt er in de praktijk een groot verschil in de doelen die universiteiten zich stellen en de veranderingen die ze doorvoeren. De 'klassieke' universiteiten blijken solide en dynamisch genoeg te zijn om de uitdagingen die globalisering met zich meebrengt in de 21e eeuw succesvol aan te gaan.
Keywords: Globalisering; Netwerken -- Onderwijs; Universiteiten -- EU