Over het ontstaan van soorten door middel van natuurlijke selectie of Het behoud van bevoordeelde rassen in de strijd om het leven. - Darwin, Charles Robert, 1809-1882; Hellemans, Ludo, ....- (Amsterdam : Nieuwezijds, 2009)
OVER HET ONTSTAAN VAN SOORTEN is het bekendste werk van Charles Darwin (1809-1882). Hierin ontvouwt hij in 'een lang argument' de evolutietheorie die vanaf de publicatie op 24 november 1859 tot de dag van vandaag zoveel opschudding heeft veroorzaakt. De impact van dit boek op het denken is enorm geweest. Vandaag de dag wordt de evolutietheorie weliswaar even algemeen aanvaard als de atoomtheorie, maar dat neemt niet weg dat zij de gemoederen nog steeds in beweging brengt omdat ze de grens tussen geloof en wetenschap raakt. Darwins benadering van het leven is rationeel en natuurwetenschappelijk. Zijn wereldbeeld is opgebouwd uit louter kenbare en verifieerbare feiten. Hij houdt zijn lezers voor dat alle levensvormen op aarde, de mens nadrukkelijk niet uitgezonderd, zijn geproduceerd door onbezielde en doelloze natuurkrachten. Darwins evolutietheorie is en blijft een van de meest revolutionaire visies op mens en natuur uit de wereldgeschiedenis, en het boek OVER HET ONTSTAAN VAN SOORTEN
Is een van de belangrijkste teksten van de moderne tijd: een onbetwiste must in de wetenschappelijke canon. Dit is het bekendste boek van Charles Darwin, en ook een van de meest invloedrijke werken uit de geschiedenis van de wetenschap. Het volgende is in het kort Darwins theorie: via het natuurlijke proces van het selecteren van de best aangepaste (erfelijke) varianten onder levensvormen, verandert het leven doorlopend, en zo ontstaan uiteindelijk soorten. De nieuwe theorie maakte het scheppingsverhaal met de grond gelijk. Om die reden is zij onophoudelijk bekritiseerd. In 1859 verscheen de eerste druk; vanwege vele kritieken veranderde Darwin veel. Dit is een moderne vertaling van de oorspronkelijke eerste druk. Enerzijds mist de toegevoegde tekst uit de latere uitgaven, anderzijds is het oorspronkelijke vuur waarmee Darwin zijn boodschap bracht, nog aanwezig. Regelmatig laait weer de discussie op over de juistheid van Darwins theorie (bv. in het natuurwetenschappelijk onderwijs en in
Kerkelijke kringen); daarom is deze vertaling zeker nuttig. Weinig wetenschappers hebben de natuurwetenschappen zo benvloed als Charles Darwin. Darwins grootste bijdrage aan de evolutiebiologie is niet zozeer het aantonen van het bestaan van evolutie op zich, als wel het verklaren van het mechanisme dat evolutie stuurt, nl. het proces van de natuurlijke selectie. Bovendien wist hij dit in zijn Over de oorsprong van soorten d.m.v. een heldere taal aan een (relatief) breed publiek duidelijk te maken. Termen als 'de strijd om het bestaan' en 'het overleven van de sterkste' zijn vandaag de dag dan ook bij iedereen bekend. De recentste Nederlandse vertaling dateerde al van 1883 en werd herdrukt tot het begin van de 20e eeuw. Een heruitgave van Darwins meesterwerk kon dus niet uitblijven. Inmiddels heeft het darwinisme sinds Darwin tal van veranderingen ondergaan en is zo door inzichten in genetica, celbiologie en moleculaire biologie zelf gevolueerd tot het hedendaagse neodarwinisme, met zelfzuchtige
Genen, biologische marktstrategien en immer oplaaiende debatten over de fylogenie van soorten. Maar ook Darwin zelf was in zijn tijd blijkbaar ook niet geheel tevreden met zijn eerste manuscript, dat hijzelf een noodgedwongen onvoltooide samenvatting van zijn werk noemt, en bracht vele correcties aan bij de nieuwe edities van zijn boek. Toch oordeelde de uitgever dat het manuscript door al deze revisies en aanvullingen enigszins aan duidelijkheid verloor. Daar kwam nog bij dat de eerdere Nederlandse vertalingen het innoverende taalgebruik en de zorgvuldige woordkeuze van Darwin geweld aandeden en zelfs informatie hadden weggelaten of bijgevoegd. Hetzelfde geldt trouwens voor Duitse en Franse vertalingen. Op grond van deze argumenten besloten de uitgeverij Nieuwezijds en vertaler Ludo Hellemans terug te keren naar de eerste, oorspronkelijke uitgave van het manuscript uit 1859. De opzet van de uitgever kan met recht geslaagd genoemd worden: deze uitgave is overal zeer helder leesbaar. Nergens doet de
Tekst oubollig aan. In n lang betoog behandelt Darwin zijn evolutietheorie, beginnende bij gedomesticeerde, eindigend bij wilde soorten. Ieder hoofdstuk wordt met een samenvatting afgesloten. Achteraan vat Darwin nog eens alles samen en trekt een algemene conclusie. Darwins theorie blijft vrij zware kost, maar dankzij deze uitgave kunnen meer lezers weer teruggaan naar Darwins oorspronkelijke gedachtegoed.
Keywords: Evolutieleer