Multiniveau-analyse in de praktijk. - Pustjens, Heidi, ....-; Onghena, Patrick, 1965-; Van den Noortgate, Wim, ....- (Leuven : Acco, 2004)
Multiniveau-onderzoek en statistische multiniveaumodellen om gegevens van dergelijk onderzoek te analyseren, genieten een stijgende populariteit binnen het empirisch onderzoek in de pedagogische wetenschappen. Dit heeft natuurlijk veel te maken met de meervoudig gelaagde maatschappelijke realiteit waarin opvoeding, vorming en onderwijs gestalte krijgen, maar ook met de recente vooruitgang op het gebied van statistische schattingsmethoden en -algoritmen, de beschikbaarheid van snelle computers en de ontwikkeling van gebruiksvriendelijke programmatuur die ervoor zorgen dat dit type van onderzoek een groeiende toepasbaarheid kent. Met deze inleiding wil men tegemoet komen aan de vraag van studenten, docenten en onderzoekers om op een toegankelijke manier en in de eigen taal kennis te maken met deze recente tendens binnen het pedagogisch wetenschappelijk onderzoek. Als men in een gezinspedagogisch onderzoek over het welbevinden bij kinderen wil nagaan in welke mate er verschillen zijn tussen
Gezinnen en in welke mate er verschillen zijn tussen kinderen van een zelfde gezin, is multiniveau-analyse de aangewezen statistische methode. We hebben hier immers te maken met een hirarchisch gegevensbestand. In de sociale en gedragswetenschappen wordt men overigens vaak geconfronteerd met hirarchische groeperingsvormen. Kinderen behoren tot een gezin en gezinnen vormen samen een familie. Een klassiek voorbeeld van een pedagogisch onderzoeksdomein dat te maken heeft met een hirarchisch georganiseerde context, is het onderwijseffectiviteitsonderzoek. Een centraal thema daarbij is het nagaan in welke mate verschillen in leerlingprestaties toe te schrijven zijn aan verschillen tussen scholen, verschillen tussen klassen (binnen eenzelfde school) en verschillen tussen leerlingen (binnen eenzelfde klas). Om dit te illustreren wordt in het eerste deel van dit drieluik een voorbeeldgegevensbank, ontleend aan het LOSO-onderzoek, gentroduceerd en wordt getoond hoe met algemene statistische software
Multiniveau-analyses kunnen worden uitgevoerd. In het tweede deel zoemen de auteurs verder in op enkele bijzondere aandachtspunten bij het opzetten en het uitvoeren van een multiniveau-analyse: het bepalen van de steekproefgrootte, het opbouwen van een multiniveaumodel, het al dan niet centreren van variabelen, enz. In het derde en laatste deel bekijken ze enkele specifieke toepassingen van multiniveaumodellen en beschrijven ze hoe het basismodel aangepast of uitgebreid kan worden om rekening te houden met de specificiteit van de te analyseren gegevens. De lezer vindt de gegevensbestanden die nodig zijn voor de opgenomen oefeningen op de bijgevoegde cd-rom. De auteurs pretenderen een laagdrempelige en toegankelijke inleiding te schrijven. Basisnoties van statistische interferentie en regressieanalyse zouden moeten volstaan om de uiteenzetting te kunnen volgen. Dit drieluik lijkt vooral voor opleidingsdoelen geschikt.
Dl.3: Toepassingen en uitbreidingen.
Keywords: Onderwijsonderzoek; Pedagogie; Wetenschappelijk onderzoek