Kristallen van samenwerken. - Scholten, Guus, ....-; Kempen, Chris, ....-; van Lieshout, Wijnand, ....- (Antwerpen : Garant, 2011)
Herken je dit? Je zit op een verjaardag en vraagt aan een kennis 'Hoe gaat het op je werk?' Na een eerste schoorvoetend 'Best wel goed', komt het verhaal op gang en gaat het al snel over waarom collega's toch altijd zo moeilijk doen. 'Die zijn alleen maar met hun eigen ding bezig en samenwerken, ho maar - '. 'Dat andere team houdt echt geen rekening met ons, terwijl we toch afhankelijk van elkaar zijn'. De wereld is zo complex geworden, dat het bijna onmogelijk is om iets helemaal alleen tot stand te brengen. We hebben voortdurend de hulp van anderen nodig om ons doel te realiseren. Dat betekent samenwerken. Toch schiet dat er om allerlei redenen vaak bij in, onder andere omdat de druk om resultaten te behalen erg groot is. Dat moet en dat kan anders. Want 'samen' leidt tot verrassende resultaten! In dit boek laten Guus Scholten, Chris Kempen en Wijnand van Lieshout zien hoe dat anders kan. Zij vertellen hoe je door bewuste samenwerking met jezelf, de omgeving en anderen het verschil kunt maken. Hoe je met de 'kristallen van samenwerken' in Deel III een andere dimensie in je denken opent. Hoe je met nieuwe mogelijkheden en simpele oplossingen de bereidheid tot samenwerking kunt vergroten.
Dit is een boek van ervaringen en verhalen over succes en falen (Deel I) en over hoe samenwerken in de praktijk werkt (Deel II). Aan het eind van het boek (Deel III) vind je de bouwstenen om de eigen samenwerking vorm te geven; de bouwstenen noemen we de 'kristallen van samenwerken': twaalf actieve handelingen om de samenwerking te verbeteren. Een mindmap met facetten van samenwerken, gekoppeld aan genummerde passages vind je achteraan in het boek en in de achterflap. Ook al is het een boek vol met verhalen, je hoeft het boek niet per se integraal te lezen. Je kunt willekeurig ergens beginnen en de rijke informatie tot je nemen. Het boek biedt handvatten en oplossingen voor organisaties, coaches, managers en leidinggevenden, maar ook voor elk andere geïnteresseerde. Het boek geeft aan iedereen duidelijke inzichten in de processen van samenwerken, hoe samenwerken in de praktijk werkt. Dit inzicht helpt om samenwerken naar een hoger plan te tillen. In dit boek gaan de auteurs na wat er nodig is om goed te kunnen samenwerken. Het uitgangspunt is dat samenwerking ook altijd een samenwerking met jezelf inhoudt; wie over zelfkennis beschikt, kan immers veel gemakkelijker met anderen samenwerken. In een eerste deel vertellen de auteurs over hun eigen ervaringen met samenwerking. Na elk verhaal volgt een theoretische duiding. Vervolgens gaan de auteurs met elkaar in gesprek om samen te ontdekken wat samenwerking is. Ten slotte stellen de auteurs aan de hand van de belangrijkste passages uit hun verhalen een mindmap samen met de verschillende facetten van het samenwerken. Daaruit distilleren ze de zogenaamde 'kristallen van samenwerking', die ze in een definitieve mindmap verwerken.
Bij de kristallen krijgen we beschrijvingen, voorbeelden en af en toe ook oefeningen. Vanuit de analyse van hun ervaringen ontwikkelden de auteurs inductief een originele en omvattende visie, die bovendien helder wordt uitgewerkt. De tekst wordt ondersteund met schema's, illustraties en voetnoten. Vooral geschikt voor managers en coaches in organisaties. De dagelijkse vraagstukken zoals de uitwassen van globalisering, armoede, fusies, oorlogen en reorganisaties blijken veel te maken te hebben met een gebrek aan samenwerking. Mocht samenwerken tot kunst verheven zijn geweest, dan zouden er ook oplossingen voor dergelijke problemen verschijnen, aldus de auteurs. Samenwerken opent immers een andere dimensie in ons denken waardoor gemakkelijker nieuwe mogelijkheden gevonden worden. Vanuit hun ervaringen met samenwerking willen de auteurs in dit boek een aantal vragen onderzoeken. Wat beweegt mensen om samen te werken? Wat houdt hen tegen om dat te doen? Wat heeft iemand nodig om goed te kunnen samenwerken? Het is daarbij de overtuiging van de auteurs dat samenwerken niet alleen met andere mensen moet, maar ook met jezelf. Als je immers jezelf kent, als je bereid bent naar jezelf te kijken, als je echt weet wie je bent, dan is het veel gemakkelijker om naar een ander te kijken, ernaar te luisteren en ermee samen te werken.
De auteurs stellen hun boek voor als een ontdekkingstocht naar wat samenwerking eigenlijk is. Die tocht begint in het eerste deel met het vertellen van hun eigen verhalen over hun ervaringen met samenwerking. Na elk uitvoerig verhaal geven de auteurs een theoretische duiding. Het zogenaamde U-model van Otto Scharmer is daarbij een rode draad. Met de belangrijkste passages in die verhalen zullen ze in het derde deel hun zogenaamde kristallen van samenwerking ontwikkelen. Vervolgens gaan de auteurs in het tweede deel met elkaar in gesprek om samen te ontdekken wat samenwerking is. Zo komen structuren aan het licht, redenen om al dan niet samen te werken, en de noodzakelijke energie om drempels over te steken vooraleer samenwerking mogelijk wordt. In deel drie verschijnen dan de kristallen van samenwerking. De auteurs hebben daartoe de eerdere passages geanalyseerd en samengevat in facetten van samenwerking. Daaruit distilleren ze dan de kristallen die ze in een 'mindmap' verwerken. Zo wordt als het ware in een oogopslag het totale overzicht van de belangrijkste facetten van samenwerking duidelijk. Bij de kristallen geven ze beschrijvingen, voorbeelden en soms ook oefeningen die de lezer kunnen inspireren om een proces van verbetering van de samenwerking op te zetten. Het boeiende aan dit boek is dat de auteurs vanuit de analyse en het bespreken van hun eigen verhalen en ervaringen inductief een originele en omvattende visie op samenwerking ontwikkelden. De vele verhalen, voorbeelden, schema's en illustraties maken dit boek vlot leesbaar. Omdat dit boek samenwerking verbreedt tot samenwerking met anderen, met de elementen en met jezelf, is het niet alleen geschikt voor managers, leidinggevenden en coaches in organisaties, maar ook voor geïnteresseerde leken.
Keywords: Teamwerk