Nu jij er niet meer bent : rouwen met kinderen en tieners. - Vanden Abbeele, Claire, ....- (Tielt : Lannoo, 2007)
Nu jij er niet meer bent is zeker te gebruiken in de klas omwille van de overvloed aan praktische tips en uitgewerkte methoden, die ter verwerking van verlies in welke betekenis dan ook worden aangeboden. Het opvallendste in dit boek is de duidelijk scheidingslijn die na hoofdstuk vijf te vinden is. Vanaf dan wordt dit boek een praktische handleiding. Het is daarin dat het zich onderscheidt van de meeste. De eerste vijf hoofdstukken behandelen de theorie over rouwen waar zowel Kbler-Ross als het slecht-nieuwsgesprek hun plaats krijgen. Wie een aantal boeken rond rouw en rouwverwerking gelezen heeft, vindt hierin niet veel nieuws terug, buiten het feit dat de auteur zeer sterk de nadruk legt op het aanwezig zijn bij de rouwende met hart en ziel en op het in-de-diepte-luisteren naar de rouwende. In deze theoretische benadering krijgen zowel het rouwen van volwassenen als het rouwen van kinderen hun plaats. Maar concrete tips rond het rouwen en de rouwverwerking van kinderen worden nog eens
Samenvattend herhaald op het einde van hoofdstuk vijf. Vanaf hoofdstuk zes is dit boek echt met hart en ziel en met lijf en leden geschreven. Het heet terecht 'De kunst om je uit te drukken een praktische handleiding'. Op een erg grondige manier wordt hier ingegaan op de verschillende uitdrukkingswijzen die vnl. kinderen ter beschikking hebben om hun gevoelens te uiten. Dat gaat dan van zich uitdrukken in woorden -- waarbij het gebruik van de 'juiste' woorden benadrukt wordt -- tot het zich uitdrukken in tekeningen, beeldmateriaal, poppen en knuffels en nog op vele andere manieren. Wat dit allemaal zo bruikbaar maakt, is het feit dat dit boek vol uitgewerkte voorbeelden staat, bv. van verhalen waarbij dan een hele reeks mogelijk te stellen vragen gegeven worden, of tekeningen waarbij verteld wordt hoe je met het kind mee in de tekening moet gaan. Vervolgens wordt een volledig hoofdstuk gewijd aan gevoelens, hoe er mee omgaan en hoe ze te uiten. Het belang van symbolen en rituelen wordt uitvoerig
Uiteengezet en gellustreerd met voorbeelden van uitgewerkte rituelen, waarvan een aantal ook al bij andere auteurs terug te vinden zijn. Waar gesproken wordt over meditatie en visualisatie als hulp bij verinnerlijking worden een aantal praktische oefeningen aangeboden om dit met kinderen zelf te doen. Verder geeft de auteur aan hoe belangrijk het is voor de rouwverwerking van kinderen dat ze afscheid kunnen nemen, liefst ook al voor het sterven. Claire vanden Abbeele houdt ook een warm pleidooi om kinderen alle stappen tussen afscheid nemen en begraven te laten meebeleven. Het helpt hen in hun rouwverwerking. Ten slotte wordt er nog aandacht besteed aan afscheid nemen van je eigen leven samen met je kinderen en aan rouw op school. Zoals in het begin van deze recensie al aangegeven, vooral het praktijkgedeelte brengt nieuws en confronteert de lezer met de vele mogelijkheden die er zijn om echt luisterend echt aanwezig te zijn bij rouwende kinderen en volwassenen. Het boek is gellustreerd met kleurplaten
Waarop foto's te zien zijn van schilderijen van de auteur en met kleurplaten waar men Vanden Abbeele aan het werk ziet met kinderen en waar men resultaten ziet van werken met jongeren. Het boek bevat een uitvoerige inhoudstafel, een lijst met bruikbaar materiaal per leeftijd (boeken, muziek en films) en een overzicht van nuttige adressen.
Keywords: Rouwproces -- Jeugd; Rouwproces -- Kinderen