Levensfasen : de psychologische ontwikkeling van de mens. - Tieleman, Maryke, ....- (Den Haag : Boom Lemma, 2011)
Al van voor de geboorte zijn we erg vatbaar voor invloeden van buitenaf, en dat blijft zo gedurende heel ons leven, tot in onze laatste levensjaren. Vanaf dan kunnen we die invloeden door fysische achteruitgang niet altijd meer waarnemen, wat een gevoel van sociale achteruitstelling kan veroorzaken. Lichamelijke ontwikkeling, het bewustzijn, het leren, de taalontwikkeling, de sociale groei, de persoonlijkheidsontwikkeling en de morele ontwikkeling van de mens worden kort beschreven, met voor elke leeftijd de kenmerken die in die periode het sterkst naar voren treden, veranderen en zichtbaar zijn. Zo zijn goede voeding, veiligheid en autonomie voorwaarden voor een gezonde ontwikkeling, en is ons psychische rijpen afhankelijk van het lichamelijke rijpingsproces (mens sana in corpore sano). Verder is ons denken niet alleen afhankelijk van de neurologische ontwikkeling die we doormaken, maar ook van het gevolgde onderwijs. In elk stadium spelen erfelijkheid, de omgeving en de levensstijl een belangrijke rol. Als bijlage schematiseert Tieleman kort de ontwikkelingspsychologische fase-indelingen van o.m. Erikson, Piaget, Freud en Kohlberg. De bibliografie en de index sluiten het geheel netjes af. De overzichten bij elk hoofdstuk, een samenvatting, een lijst met kernwoorden, en enkele opdrachten en casussen die studenten in groep kunnen verwerken en bespreken, maken van deze uitgave een echt schoolboek en naslagwerk. Elke nieuwe term wordt onmiddellijk verklaard. Het geheel leest vlot en is gesneden brood voor studenten. Voor de leek zijn de soms diepgravende en persoonlijke opdrachten zonder feedback van de professor weinig zinvol, maar net als de cursist kan de lezer zijn kennis opfrissen en testen of hij de opgesomde termen kan plaatsen. Wie graag alleen iets leest over één ontwikkelingsaspect kan per fase zappen naar de paragraaf in kwestie.
Levensfasen is een inleiding in de levenslooppsychologie. Het geeft een overzicht van de psychologische ontwikkelingen en veranderingen die mensen in hun leven doormaken vanaf de conceptie tot aan de dood. De nadruk ligt hierbij op collectieve veranderingen, maar ook individuele wendingen en keuzes komen aan de orde. Het boek is ingedeeld in fasen. Bij elke fase wordt een aantal thema's uitgediept, zoals lichamelijke en cognitieve veranderingen, maar ook zaken als relatievormen en verliessituaties worden besproken. Levensfasen biedt een referentiekader voor toekomstige hulpverleners, en bevat veel praktijkcasussen en opdrachten waarmee de basiskennis meteen toegepast kan worden. Levensfasen is eerst en vooral een leerboek ontwikkelingspsychologie voor studenten. Daarnaast kan het dienstdoen als referentiekader, als basis voor hulpverleners en als uitgangspunt voor verdere studie en specialisatie. Het geheel is strak gestructureerd. Negen hoofdstukken behandelen negen levensfasen, van de prenatale fase tot en met de pensioenleeftijd. Een laatste, kort hoofdstuk bekijkt hoe het stervensproces verloopt en hoe het ervaren wordt op verschillende leeftijden.
Keywords: Ontwikkelingspsychologie