Vriendjes - Van Hout, Mies, 1962- (Rotterdam : Lemniscaat, 2014)
Vrolijke monsters bevolken heel wat prentenboeken, maar zelden zien ze er zo oorspronkelijk uit als bij Mies van Hout. Vriendjes heeft een groot formaat. De zwarte achtergronden laten de kleurige monsters goed tot hun recht komen. Een monsterduo is steeds over twee dubbele bladzijden getekend. De bijschriften zijn zo kort als ze maar kunnen zijn. Steeds geeft een enkel woord aan wat de vriendjes doen: spelen, vervelen, klieren, vechten, huilen, weglopen, schamen, hopen, goedmaken, vertrouwen, lachen en knuffelen. Volgens Van Hout vertelt Vriendjes een verhaal dat zo oud is als de wereld. Vrienden hebben het leuk met elkaar, maar zonder te weten waarom krijgen ze ruzie. Als ze zich vervelen, gaan ze klieren en vechten. Nadat ze weggelopen zijn, schamen ze zich en hopen dat het weer helemaal goed komt. Het zijn immers echte vriendjes. Alles wat deze monstertjes doen, doen ze vol overgave. Hun emoties zijn bijzonder intens. In 2011 heeft Van Hout zichzelf als tekenaar echt opnieuw uitgevonden. Voor Vrolijk, een prentenboek over gevoelens met vissen in de hoofdrol, werkte ze voor het eerst met oliepastelkrijt. Dat gebruikt ze nu opnieuw voor Vriendjes. Alle tekeningen worden door Van Hout direct op papier gezet zonder vooraf schetsen te maken. Als ze niet tevreden is met een tekening, begint ze gewoon opnieuw. Dit proces is terug te zien in de spontaniteit van de beelden. Die zien er daadwerkelijk uit alsof ze in één keer tot stand zijn gekomen. Deze werkwijze betekent wel dat er honderden tekeningen gemaakt worden, waaruit uiteindelijk een selectie wordt gemaakt voor het boek. Haar recente werk met oliepastelkrijt kent een compleet andere stijl dan de plakkaat- en acrylverftekeningen in bijvoorbeeld De kindereter (2007), Van mij! (2006), Bang mannetje (2005), alledrie met Mathilde Stein, en Schatje en Scheetje (2008) met Eric van Os en Elle van Lieshout.
Het vroegere werk van Van Hout bestaat uit vrij traditionele prentenboekenillustraties waarin zwartomlijnde menselijke figuren en dieren getekend zijn tegen kleurige achtergronden. Deze tekeningen zijn vaak slechts plaatjes bij een tekst. De nieuwe tekentechniek en de minimale tekst van Vrolijk en Vriendjes resulteren in werk dat geen ‘illustratie' meer kan worden genoemd. De monsters hebben een op zichzelf staande zeggingskracht. Vaak gaat een resolute verandering in stijl samen met het beginnen te gebruiken van digitale technologie. Maar aan de uiteindelijke tekeningen van Van Hout komt geen computer te pas. Stilistisch doet haar nieuwe werk denken aan onder meer Ik voel een voet (2008), waarin Martijn van der Linden ook expressieve, kleurige dieren plaatst tegen een zwarte achtergrond. Vriendjes is net als Vrolijk verschenen in verschillende talen. Dat zijn niet enkel talen uit Europa, maar bijvoorbeeld ook Japans, Chinees en Bahasa Indonesisch. Dat deze boeken het goed doen in het buitenland hoeft niet te verbazen, gezien de universele taal van de tekeningen. De naamloze monsters zijn van alle plaatsen en tijden. Van Hout tekent (ze spreekt zelf niet van ‘schrijven') overigens zelf de woorden (vechten, huilen enz.) in al deze talen. Dat is een goed idee, omdat de letters duidelijk in dezelfde stijl zijn geketend als de tekeningen en daar een ware twee-eenheid mee vormen. Het valt op dat zowel de uitgever, Lemniscaat, als Van Hout op haar website (www.miesvanhout.nl), veel aandacht besteedt aan de mogelijkheden die het boek biedt voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen. Vrolijk wordt omschreven als een verhaal over emoties. Vriendjes wordt gepresenteerd als een boek dat goed past bij projecten over omgaan met conflicten.
De prenten tonen steeds de interactie tussen twee monsters. Allerlei situaties en emoties komen aan bod: spelen, vervelen, klieren, vechten, huilen, weglopen, schamen, hopen, goedmaken, vertrouwen, lachen en knuffelen.
Keywords: Vriendschap