Heerlijk oneerlijk : hoe we allemaal liegen, met name tegen onszelf - Ariely, Dan, ....- (Amsterdam : Maven Publishing, 2012)
Het wetenschappelijke onderzoek houdt zich niet bezig met goede smaak of voorkeur. Het is niet de taak van de wetenschap om de mens voor gezichtsverlies te behoeden. Naast al het moois dat zij heeft aangetoond, deinst ze er geen ogenblik voor terug zich ook te richten op onze minder fraaie kanten. Dit keer neemt ze ons leugenachtige kantje in het vizier, want hoewel we er als de dood voor zijn en het nooit zouden aandurven dat luidop te verkondigen, zelfs niet wanneer we moederziel alleen zijn: wij liegen allemaal. En als we de ondertitel van mogen geloven, doen we dat voornamelijk tegen onszelf.Óf en in welke mate we liegen, hangt af van een hele reeks, bijzonder uiteenlopende factoren waardoor wij voortdurend worden beïnvloed. Is de [lees meer] afstand tussen onszelf en de leugen groot, dan zullen we gemakkelijker liegen. Hoe kleiner die afstand wordt, hoe moeilijker het wordt om de leugen weg te rationaliseren. Dat is meteen ook de reden waarom mensen sneller een balpen ter waarde van een euro van kantoor gappen dan daadwerkelijk de kassa opendoen om er een euro uit te nemen en een balpen te gaan kopen. Een golfballetje een kleine tik geven met de stick om hem op een iets gunstigere plek te krijgen, krijgt men doorgaans aan zichzelf verkocht; de bal oprapen is dan weer een brug te ver. Dan Ariely heeft zijn onderzoek nauwgezet uitgevoerd en we worden getrakteerd op allerlei intrigerende weetjes over onze kleine kantjes. Wanneer we moe zijn, volgen we eerder onze emotionele dan onze rationele impuls. Met de rationalisaties die daarop volgen, liegen we onszelf dan weer een goed gevoel aan.We liegen om verschillende redenen: omdat de opportuniteit zich voordoet, omdat de omstandigheden ons zelfvertrouwen opkrikken of gewoon omdat we het niet eens beseffen. Vaak hebben wij onze leugens zo zorgvuldig geconstrueerd dat ze meer feit dan fictie lijken te zijn.
Ariely bespreekt de psychologische en maatschappelijke krachten die eerlijk gedrag bevorderen of verzwakken: de structuur van een organisatie, de opmaak van een formulier, vermoeidheid, kleding ... Hogere straffen en strenge controles hebben volgens hem geen zin. Hij introduceert alternatieve methoden om eerlijkheid te stimuleren.