Normal people - Rooney, Sally, ....- (London : Faber & Faber, 2019)
De economische crisis heeft diepe wonden geslagen in Ierland, weinigen hebben toekomstperspectieven. Studenten discussiëren over het kapitalistische systeem waarin ze gevangenzitten, vaak zonder kennis van zaken, maar evengoed weten ze dat ze er niet tegen kunnen opboksen. 'Ze leest lange artikelen over de schuldencrisis in Europa en zoomt in om de kleine lettertjes op de grafieken te kunnen lezen', schrijft Rooney. En voegt droogweg toe: 'Dan valt ze weer in slaap of neemt een douche of gaat liggen en vingert zichzelf klaar.' De economische realiteit die verlamt, is onontkoombaar - Rooney is een diehard marxiste en dat laat zich voelen - maar ook slechts het decor waartegen ze het verhaal van Connell en Marianne wil vertellen, een liefdesverhaal dat zich hier en nu afspeelt, waarin het persoonlijke altijd politiek is, en dat tegelijk universeel en tijdloos aandoet. 'Leuk' en 'goed' 'Ik hou van je. Dat zeg ik niet zomaar, het is echt zo. Haar ogen vullen zich weer met tranen en ze doet ze dicht.' Het lijkt uit een goedkoop stationsromannetje te komen, maar het staat in Normale mensen. Rooney schrijft eenvoudig en (opper)vlak(kig), niet omdat ze niet anders kan, maar omdat ze zoveel zelfvertrouwen heeft als schrijfster - wie zijn romans zulke algemene en ordinaire titels als Gesprekken met vrienden en Normale mensen durft geven, heeft lef. Aan schoonschrijverij doet ze niet. Veel is voor Marianne en Connell 'leuk' of 'interessant', vaak antwoorden ze 'ik weet niet'. Als ze seks hebben, vinden ze dat 'goed'. Een vocabularium voor die overweldigende, nieuwe ervaring, hebben ze nog niet; seks is bovendien het enige wat niet wordt bezoedeld door het kapitalisme en de taal die daarbij hoort. Het is privé, het is van hen. Rooney heeft een feilloos oor voor conversaties, ze bouwde er haar eerste roman op. Ze wilde ze 'levensecht' maken, vertelde ze in een interview.
Roman. De Ierse schrijfster Sally Rooney is een hype. Pers en publiek hebben haar uitgeroepen tot het nieuwe literaire wonderkind. Er is wat van aan. Sally Rooney is 27 en heeft al twee eretitels. Die heeft ze niet zelf bedacht, ze zijn haar opgedrongen. De 'Salinger van de Snapchatgeneratie' wordt ze genoemd, en de 'eerste grote millennial-auteur'. Dat is heel wat, maar marketing gedijt nu eenmaal niet bij gematigdheid. Twee romans in twee jaar heeft ze uitgebracht, Gesprekken met vrienden en Normale mensen. Voor de eerste kreeg ze nominaties, voor de tweede prijzen. Beide zijn bestsellers, boekhandelaars moeten hun voorraad constant aanvullen, en niet alleen in het Verenigd Kon [lees meer]inkrijk en Ierland. 'Tip in je eindejaarslijstje voor de krant alsjeblieft niet Normal people', verzocht Steven Van Ammel van Passa Porta in Brussel me in de kerstperiode. 'We kunnen de vraag nu al niet bijhouden.' Toen moest de Nederlandse vertaling nog uitkomen. 'Raar' en 'normaal' Normale mensen is een verhaaltje van dertien in een dozijn. Marianne is 'raar', Connell is 'normaal'. Zij draagt lelijke schoenen en heeft geen vrienden. Hij speelt voetbal en is populair. Allebei zijn ze slim en ze wonen in hetzelfde Ierse provinciestadje, waar Connells moeder schoonmaakster is bij de familie van Marianne. Ze voelen zich onverklaarbaar tot elkaar aangetrokken, waarbij Marianne zich als vanzelf seksueel onderwerpt aan Connell - in de intimiteit wordt de sociale machtsrelatie omgedraaid. Een openlijke relatie hebben ze niet. Hij schaamt zich voor haar tegenover zijn vrienden op school en voor de macht die hij over haar heeft en waarvan hij geniet. Zij is zo verknipt dat ze denkt dat ze hem niet verdient. Rooney volgt de millennials van 2011 tot 2015, van de middelbare school naar Trinity College in Dublin. Aan de universiteit, waar politicologiestudenten een fles Moët meenemen naar een feestje en er ve
De relatie van een Ierse jongen met zijn klasgenote loopt anders dan zij had gehoopt omdat hij niet 100% voor haar kiest.
Engelstalige literatuur - roman