Burgerschapsreflex : met leerlingen in dialoog over gevoelige samenlevingsthema's - Cornelissen, Eef, ....-; De Schrijver, Jelle, ....-; Van Wichelen, Ruth, ....- (Brussel : Odisee/Exploratio, 2023)
We ontwikkelen een educatieve aanpak gericht op het versterken van de leerkracht om democratische vaardigheden in te oefenen in een superdiverse klas. We richten ons in de eerste plaats op het ontwikkelen van een context waar leerlingen zich ‘thuisvoelen’. Zo werken we aan ‘de democratische proeftuin’, een veilige omgeving waar jongeren het samenleven kunnen inoefenen.
Uit vergelijkend onderzoek blijkt dat Vlaamse leerlingen laag scoren op het vlak van burgerschaps-competenties en leerkrachten zich te weinig geschoold voelen om dialoog te faciliteren, ze voelen zich handelingsverlegen – ze omzeilen thema’s, ook als deze kansen bieden. Het voeren van een succesvolle dialoog over maatschappelijke thema’s (een burgerschapsdialoog) kan nochtans de ‘sense of belonging’ van jongeren uit minderheidsgroepen vergroten, de identificatie met de schoolcultuur en de maatschappij. Deze ‘sense of beloning’ is een belangrijke factor om tot een tolerante houding te komen en andere democratische vaardigheden aan te leren. Om in te spelen op deze nood bij leerlingen en leerkrachten, ontwikkelen wij een aanpak met twee componenten: Een BurgerschapsReflex-methodiek om burgerschapsdialogen in superdiverse klassen te voeren. Hiervoor baseren we ons op bestaande dialoogmodellen zoals Socratische dialoog of interculturele communicatie. Een BurgerschapsReflex-vormingstraject om leerkrachten dialoogbegeleidingsvaardigheden aan te leren en op hun handelingsverlegenheid in te spelen. Hiervoor baseren we ons op leeractiviteiten uit vredeseducatie en ‘conflict transformation’ om te leren conflictsituaties te transformeren in leerkansen. In samenwerking met twee professionele leergemeenschappen, ontwikkelen we deze aanpak in verschillende onderzoekscycli aan de hand van een ‘Education Design research’. We brengen in kaart wat bij leerkrachten de impact is van het professionaliseringstraject op de dialoogbegeleidings-vaardigheden en factoren die samenhangen met de handelingsverlegenheid. Ook onderzoeken we hoe deze aanpak inspeelt op de ‘sense of belonging’ van jongeren uit superdiverse klassen.
Keywords: Burgerschap; Samenlevingsthema's