Gender mainstreaming : kritische analyse van gender mainstreaming als theoretisch concept en als beleidsinstrument - van Roemburg, Bloeme, ....-; Spee, Sonja, ....-; Michielsens, Magda, ....- (Antwerpen : Consortium Universiteit Antwerpen en Limburgs Universitair Centrum, 2004)
Mainstreaming is 'in'. Iedereen die rechtstreeks of onrechtstreeks met gelijke kansen of emancipatiebeleid bezig is, heeft al van deze term gehoord. De term duikt steeds meer op in artikels en beleidsnota's. Niet alleen bij ons, maar ook binnen de VN en op Europees niveau wordt er druk 'gemainstreamed'. Maar wat betekent mainstreaming? Hoe wordt het theoretisch concept vertaald naar de praktijk? Hoe wordt het gebruikt als beleidsinstrument? In dit onderzoek staat de analyse van het concept 'gender mainstreaming' centraal. Een twintigtal sleutelfiguren, die een rol spelen in de sturing en de implementatie van gender mainstreaming, werden via diepte-interviews bevraagd. De groep genterviewden was samengesteld uit academici, politici/beleidsmakers en enkele sleutelfiguren uit de sociale sector. Hun meningen over dit onderwerp vormen dan ook de basis van dit onderzoek om te komen tot een kritische analyse van (de ontvangst van) het begrip n de implementatie van gender mainstreaming in de
Praktijk op de verschillende beleidsniveaus, met nadruk op het Vlaamse niveau. Er werd gekozen voor deze manier van werken omdat het succes van mainstreaming af hangt van de actoren die het proces in handen nemen. Dit blijkt ook uit de definitie van gender mainstreaming geformuleerd door de Raad van Europa: [mainstreaming is] "het (re)organiseren, verbeteren, ontwikkelen en evalueren van beleidsprocessen, op zo'n manier dat een perspectief van gendergelijkheid wordt ingebouwd in al het beleid, door de actoren die normaal dat beleid maken" (Raad van Europa, 1998). Deze definitie werd de richtsnoer voor de analyse van de interviews. Er kunnen uit de gevoerde gesprekken vele conclusies getrokken worden. Gender mainstreaming is per definitie horizontaal beleid. Het is duidelijk dat gender mainstreaming niet vanzelf tot stand komt omdat het al dan niet opgenomen is in de beleidsplannen. Gender mainstreaming staat of valt met de mensen die zich op de verschillende niveaus en in alle fasen van
Beleid inzetten om gender mainstreaming in de praktijk te vertalen. Gender mainstreaming beoogt een mentaliteitsverandering op lange termijn en is daardoor ruimer dan positieve actie maar kan niet zonder. Positieve acties zijn nodig om de ongelijke verhoudingen tussen mannen en vrouwen zichtbaar te maken en de achterstandspositie weg te werken. Gender mainstreaming is nog te pril en te onbekend om de rol van gangmaker te spelen. Een steeds weerkerende opmerking van de respondenten was dat er een grote nood is aan praktische instrumenten voor de mensen in het veld. De actoren in de praktijk hebben immers moeite met het feit dat gender mainstreaming in deze fase van ontwikkeling nog zo abstract is. En, hoewel er naar gestreefd worden gender mainstreaming op te nemen in het generieke beleidsproces, betekent dit niet dat er geen prijskaartje aan hangt. Om structuren op te zetten, om mensen te informeren, sensibiliseren en op te leiden, om de wil voor een gender mainstreaming beleid te bestendigen
En te creren, blijven er ook financiële middelen nodig.
Keywords: Emancipatiebeleid -- Vlaanderen; Vrouwenemancipatie -- Vlaanderen