De architectuur van de welvaartsstaat opnieuw bekeken - Deleeck, Herman, 1928-2002; Cantillon, Bea, 1956- (Leuven : Acco, 2008)
De actieve welvaartsstaat is een laat antwoord op twintig jaar crisis van en kritiek op de welvaartsstaat, die zich slechts moeizaam aanpast aan diepgaande veranderingen in de samenleving. Eppur si muove! Maar toch blijft de welvaartsstaat onverminderd voortdraaien.In het perspectief van behoud en verandering behandelt de auteur volgende onderwerpen: de kenmerken van de welvaartsstaat en de 'actieve' versie, de werking van de socialemarkteconomie, de veroudering van de bevolking en de toekomst van de pensioenen, de werkloosheid en het Rijnlandmodel, de blijkbaar onomkeerbare groei van de sociale uitgaven, de belangrijkste sectoren van het sociaal en het welzijnsbeleid (o.a. onderwijs, sociale huisvesting, gehandicaptenzorg), inkomensverdeling en armoede, en als toemaat de ontwikkeling van het socialezekerheidsbeleid van 1944 tot 2000.Ondanks de crisis en de kritiek blijft de welvaartsstaat een historisch ongevenaard samenspel van vrijheid en solidariteit, het geestelijk ideaal van Europa.
De sociale en economische meerwaarde van deze samenleving blijft voor de meeste burgers echter onbekend en onbemind.Dit boek verschaft een realistisch inzicht in de beginselen, de werking en de problemen van onze welvaartsstaat. Deze derde, geactualiseerde uitgave herneemt het originele manuscript van Herman Deleeck, met in bijlage de meest recente gegevens en in voetnoot de laatste ontwikkelingen. Professor emeritus Herman Deleeck (geb. 1928) schetst in dit boek de hoofdlijnen van de doelstellingen, de instrumenten, de instellingen en de werking van de welvaartsstaat. Hij hanteert daarbij geen theoretisch concept, maar gaat uit van de praktische verwezenlijkingen, in confrontatie met sociale problemen, onder verwijzing naar empirische gegevens en naar methoden, vindplaatsen en resultaten van sociaal onderzoek. In een eerste hoofdstuk ('Wat is de welvaartsstaat?') beschrijft hij beknopt de geschiedenis van de welvaartsstaat, waarbij hij een viertal fasen onderscheidt: de voorbereiding (1880-1940)
De uitbouw (1950-1970), de crisis (1973-1990), de actieve welvaartsstaat (1990-heden). Via een aantal kenmerken poogt hij het begrip welvaartsstaat af te bakenen en beschrijft hij de verschillende types van welvaartsstaten in de Europese Unie volgens de classificatie van een viertal wetenschappers. In een tweede hoofdstuk ontrafelt hij minutieus hoe een crisis van de middelen en van de doelstellingen tot een herorintering noopten. De jarenlange crisis leidde immers niet tot de ontmanteling, maar wel tot een herorintering van de welvaartsstaat. In de volgende hoofdstukken worden een aantal problemen bekeken die de inhoud van het leven van de welvaartsstaat bepalen: bevolking en veroudering, werkgelegenheid en werkloosheid. In hoofdstuk zes behandelt Herman Deleeck de sociale organisatie van de welvaartsstaat (de overlegeconomie, werknemers- en werkgeversorganisaties). Hoe de overheid als centrale (her)verdeler van inkomens optreedt via het hele stelsel van (para)fiscaliteit is onderwerp voor hoofdstuk
Zeven. De problematiek van inkomens(her)verdeling en armoede wordt nog verder uitgediept in het volgende hoofdstuk. Tot slot worden de sociale zekerheid en andere sectoren van sociaal beleid (onderwijs, sociale huisvesting, gezondheidszorg, welzijnszorg...) op een grondige manier ontleed. Herman Deleeck biedt met zijn boek een allesomvattend, maar overzichtelijk geheel van de werking en problemen van de (Belgische) welvaartsstaat. Zijn eruditie staat garant voor een enorm boeiende analyse. Rijkelijk gestoffeerd met tabellen en grafieken.
Keywords: Public welfare -- Belgium; Welvaartsstaat