Het morele instinct : over de natuurlijke oorsprong van onze moraal - Verplaetse, Jan, 1969- (Amsterdam : Nieuwezijds, 2008)
Wat is goed en wat is kwaad? Dit boek is een uitvoerig antwoord op die vraag. Het verklaart moreel en immoreel gedrag als uitdrukkingsvormen van vijf morele systemen. Vier ervan berusten op intuties of emoties (de hechtingsmoraal, de geweldmoraal, de reinigingsmoraal, de samenwerkingsmoraal) en slechts n is rationeel (de beginselenmoraal). Deze moralen zetten mensen ertoe aan om dingen te doen of te laten, maar op diverse gronden en op verschillende manieren. Gemeenschappelijk aan alle moraal is dat die onze individuele vrijheid begrenst ten gunste van het hogere belang. Verplaetse vertelt wat we weten over de oorsprong en de ontwikkeling van moraal. Hij laat zien dat moraal veelal berust op biologische, automatische en emotionele processen. Neurowetenschappelijke bevindingen leveren overtuigend bewijs voor de diepe verankering van moraal in het menselijk lichaam. Zo heeft de ontdekking van spiegelneuronen duidelijk gemaakt dat empathie - volgens Schopenhauer de basis van alle moraal
- een neurobiologisch gegeven is. Dit boek gaat niet over de geest van de ethiek, maar over het vlees van de moraal. Het laat zien wat de mens, waar ook ter wereld en tot welke cultuur hij ook behoort, bezit aan vermogens om met het conflict tussen eigenbelang en hoger belang om te gaan. Het verschuift de focus van culturele diversiteit naar biologische gegevenheden. Dit boek is gebaseerd op de bekende gedachte dat moreel gedrag is ingegeven door instincten en niet door de rede. Deze universeel aanwezige instincten zijn geen culturele creaties maar diep in onze menselijke natuur aanwezige drijfveren en dus te bestuderen via de evolutionaire psychologie en de neurologie. De evolutie heeft de menselijke natuur echter opgezadeld met fundamenteel tegenstrijdige instincten. Uit een overdaad aan hedendaags wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de mens de aanleg heeft tot het ontwikkelen van een gewelddadige reinigingsmoraal, gebaseerd op de heftige emotie van de walging, en tegelijkertijd neigt
Tot een hechtingsmoraal die mikt op samenwerking. Een rationele beginselenmoraal moet de uitwassen van beide instinctsystemen intomen, maar kan deze echter nooit uitschakelen. Interessant en goed geschreven. Met een uitgebreide literatuuropgave en een register
Inhoudsopgave : 1. De hechtingsmoraal 2. De geweldmoraal 3. De reinigingsmoraal 4. De samenwerkingsmoraal 5. De beginselenmoraal
Keywords: Decroos, Johan; Ethiek; Moraal; Niet-confessionele zedenleer -- Secundair onderwijs