Darwins moordbekentenis : de ontwikkeling van het denken van Charles darwin - Braeckman, Johan, 1965- (Amsterdam : Nieuwezijds, 2008)
Geen enkele wetenschappelijke theorie benvloedt zo dramatisch ons denken over de natuur en onszelf als Charles Darwins evolutietheorie. Om inzicht te krijgen in deze fascinerende omwentelingen in ons denken die Darwin heeft teweeggebracht, is een goed begrip van de evolutietheorie onontbeerlijk. Darwins moordbekentenis wijdt de lezer in in het darwinistische gedachtegoed aan de hand van een historische reconstructie van zijn persoonlijke intellectuele ontwikkeling. Gaandeweg wordt duidelijk wat evolutie betekent, wat natuurlijke en seksuele selectie is, en waarom Darwin schreef dat zijn overtuiging dat soorten kunnen evolueren bijna gelijk stond aan het bekennen van een moord. Ten slotte bespreekt Braeckman de toepassingsmogelijkheden van Darwins inzichten binnen de huidige cultuur- en gedragswetenschappen, zoals in de evolutiepsychologie. Charles Darwin heeft met de formulering van zijn evolutietheorie een geheel vernieuwende manier van denken over de mens en de natuur gentroduceerd.
Voor het eerst werd geen verklarende kracht van 'boven' of 'buiten' aangehaald. Het doel van het boek is een chronologisch overzicht te geven van de ontwikkeling van het denken van Darwin zelf, en op dat van de mens in het algemeen. Het bevat veel literatuurverwijzingen voor eventuele verdere verdieping. De invloed van Darwins theorie op zulke uiteenlopende zaken als de plaats van de mens in de kosmos en het wetenschappelijk verklaren van menselijk gedrag komen aan bod. Het is inzichtelijk te zien hoe Darwin worstelde met zijn (christelijk) geloof, met name voor hen wiens geloof niet strookt met modern wetenschappelijk denken en daar moeite mee hebben. De schrijver doceert wijsbegeerte aan de Universiteit Gent. Een zeer grondig en kritisch boek, buitengewoon waardevol voor diepe denkers. De interesse in het werk en leven van Charles Darwin leeft! Getuigen hiervan zijn de talrijke recente heruitgaven van Darwins oorspronkelijke werk (ook in het Nederlands), alsook de aandacht voor populaire
Werken van neo-Darwinisten als Richard Dawkins of Daniel Dennet. Daarnaast zijn er nog veel meer werken over Darwin, zijn leven en zijn theorie. Al deze boeken vormen inmiddels een soort onoverzichtelijk woud. Bovendien zijn sommige werken historisch gedateerd, doordat aanvankelijk alleen gecensureerde of incomplete versies van Darwins werk verschenen. Nu de ongecensureerde versies en Darwins oorspronkelijke briefwisseling uit de kast zijn komen vallen, verschijnt een nieuw en genuanceerder beeld, en dienen oude ideen over Darwin te worden herzien. Met het verschijnen van Darwins moordbekentenis kan men eindelijk door de bomen het bos weer zien. Johan Braeckman, filosoof aan de universiteit van Gent, ontrafelt Darwins gedachtegang en weet diens wetenschappelijke kentering historisch helder te plaatsen. Zo leeft bij velen het idee dat Darwin als leek op de Beagle stapte en na de beroemde reis naar Zuid-Amerika enkele jaren later als een volledig doorbakken wetenschapsman weer aan wal stapte.
Braeckman toont aan dat deze beide ideen -- dat van de leek en dat van de doorbakken wetenschapsman -- aan revisie toe zijn. Darwin had weliswaar geen echte academische vorming in de natuurwetenschappen achter de rug, maar toen hij aan boord van de Beagle stapte was hij door zelfstudie meer dan thuis in de discipline. Anderzijds stond zijn evolutietheorie na de reis met de Beagle nog niet helemaal op haar poten. Darwins theorie kwam er pas na jaren van studie en na vele aantekeningen en manuscripten. Interessant hierbij is hoe Braeckman aantoont dat Darwins onderzoek naar rankpotigen, dat meestal als weinig relevant wordt beschouwd, verschillende gedachtegangen voorbereid heeft die uiteindelijk leidden tot de theorie van natuurlijke selectie. Ook andere misvattingen over Darwin, bv. inzake geloofsovertuiging, worden rechtgezet. Naast aandacht voor de mens Darwin en zijn tijdsbeeld, zet Braeckman ook Darwins theorie duidelijk uiteen en gaat in op morele en sociale implicaties ervan. In het laatste
Hoofdstuk komt kort n van de meest interessante, maar ook de meest foutief begrepen toepassingen van de evolutietheorie aan bod: de evolutionaire psychologie. Dit boek is beslist een aanrader, om vele redenen. Wie vertrouwd is met verschillende Darwinistische ideen, vindt hierin wellicht ongekende verbanden. Wie zich als nieuweling in de Darwinistische ideenstroom gooit, had zich geen betere gids kunnen wensen
Inhoudsopgave : 1. De bekentenis van een moord, of de transmutatie van een creationist 2. Evolutie in actie: rankpotigen, anti-idealisme en afscheid van het christendom 3. Het ontstaan van soorten en natuurlijke en seksuele selectie 4. De evolutionaire ordening van de natuurlijke diversiteit en de plaats van de mens in de kosmos 5. Naar een darwinistische wetenschap van de mens
Keywords: Darwin, Charles; Decroos, Johan; Evolutieleer; History of medicine -- Belgium -- Flanders; Philosophy -- General