Wat ons mens maakt : aanleg en opvoeding - Ridley, Matt, 1958-; Gemmeke, Marlou, ....- (Amsterdam : Contact, 2004)
De bioloog Matt Ridley bezon zich reeds eerder in Genoom, het recept van een mens over de vraag hoe menselijke vrijheid en genetisch determinisme te rijmen vallen. In Wat ons mens maakt draait het veeleer om het relativeren en het verder doorgronden van dat genetisch determinisme. Vaak is het zo, stelt Ridley, dat naturisten -- zij die vooral de omgeving als vormend element voor ons menszijn beschouwen -- fatalistischer staan tegenover de genen dan zij die denken dat eigenschappen wel aangeboren zijn. Het is echter helemaal fout om genen gelijk te stellen aan lotsbestemming. Onze genen zijn immers verrassend beïnvloedbaar door de omgeving. Ervaring kan bepaalde genen aanschakelen, die op hun beurt weer andere genen aanschakelen. Vaak is het genetisch bepaald dat en welke omgevingsinformatie in ons leergedrag een rol kan spelen. Zo is het vrij eenvoudig een aap te leren bang te zijn voor een slang, maar het is veel minder eenvoudig om dat voor een ander voorwerp te leren. Ook bij mensen blijkt de aangeleerde angst voor spinnen en slangen systematisch hardnekkiger te zijn dan de angst voor pakweg geweerschoten. Het leren zelf kan je veeleer als een instinct beschouwen. In dat opzicht zijn onze hersenen nog dezelfde als die van onze Afrikaanse voorouder van 100.000 jaar geleden. Ze overleefden juist door constant voor bepaalde dingen op hun hoede te zijn en door zich op hun omgeving af te stellen. Dat is onze erfenis. Maar is onze huidige fenomenale technologische kennis dan niet iets radicaal anders? Neen, niet echt, zegt Ridley. Ook onze voorouders waren van nature cultuurvreters, hongerig naar kennis uit de wereld. De moderne kennistoename en 'cultuur' heeft onze wijze waarop we denken nauwelijks beïnvloed.
Wetenschappelijke herbeschouwing van het nature/nurture-debat met als uitgangspunt dat deze twee begrippen niet werkelijk te onderscheiden zijn.
Wetenschappelijke herbeschouwing van het nature/nurture-debat met als uitgangspunt dat deze twee begrippen niet werkelijk te onderscheiden zijn.
Met lit. opg., reg.
Keywords: Evolutie