De metaforenmachine : een geschiedenis van het geheugen. - Draaisma, Douwe, 1953- (Groningen : Historische Uitgeverij, 2003)
De auteur is werkzaam aan de universiteit van Groningen, sectie Grondslagen in de Geschiedenis van de Psychologie. Dit boek is een grondige bewerking van een in kleine kring verspreide dissertatie. Vanaf het wastablet van Plato tot en met de moderne computers zijn de filosofische en psychologische theorieën van het menselijke geheugen (en hersenwerking) doordrongen van metaforen. De auteur toont uitvoerig aan hoe de geschiedenis van deze metaforen sterk gelijkt op een rondgang door de depots van een technisch museum. Immers, bijna elke nieuwe ontdekking of uitvinding verschafte de mensheid a.h.w. een nieuwe metafoor om de werking van ons geheugen te verklaren. Gelukkig is dit originele en zeer uitvoerige - maar saai wetenschappelijke - opzoekingswerk doorspekt met gedetailleerde verhalen over de talloze geleerden die met hun ontdekkingen en ingenieuze theorieën zo sterk onze culturele voorgeschiedenis hebben beïnvloed. Merkwaardig is wel dat tot op de dag van vandaag alle metaforen van het brein een homunculus bevatten die alles bedient. Nog steeds verzetten wij ons intuïtief tegen de gedachte dat onze hersenen hun werk kunnen doen zonder toezicht van een denkend en oordelend bewustzijn. Nochtans zijn er steeds meer wetenschappelijke aanwijzingen dat onze hersenen wel degelijk werken zonder innerlijke organisator. [Wilfried Daems]
Geschiedenis van de metaforen voor het geheugen en de visies op de werking van het geheugen in beider relatie tot de ontwikkelingen in het denken, de cultuur en de technologie door de eeuwen heen.