De opstand van de natuur : een geschiedenis van de Kleine IJstijd (1570-1700) en het ontstaan van het moderne Europa - Blom, Philipp, 1970- (Amsterdam : De Bezige Bij, 2017)
'Niet alleen in de Nederlanden waren rivieren en grachten veranderd in een ijzig podium. Op de Theems lag tot voorbij Londen zo'n dikke laag ijs dat er marktkraampjes op het ijs konden worden gezet; de Franse koning Hendrik IV ontwaakte op een ochtend met een baard die vol zat met ijs; de wijn bevroor in de vaten; in Oost-Europa vielen vogels, in hun vlucht bevroren, op de harde aarde; en delen van Italië en Spanje waren ondergesneeuwd. Europa was een ijzig rijk.'
Europa ; 16de eeuw - Europa ; 17de eeuw - Klimaatveranderingen ; geschiedenis - IJstijden